Edebi Sanat Bulma Etkinliği, Şiirde Edebi Sanat Bulma Etkinliği, Edebi Sanat Bulma Çalışma Kağıdı, ÇALIŞMA KAĞITLARI,
derskonum.com'un değerli akademisyen-öğretmen-öğrenci-edebiyat sever takipçileri.
Derskonum.com ailesi olarak her dönem olduğu gibi yeni dönemde de sizler için kitap cevapları, konu anlatımı, pdf ders notları ile her zaman yanınızdayız..
Bu sayfamızda siz değerli takipçilerimiz için Edebi Sanat Bulma Çalışma Etkinliği üzerine bir paylaşım yazacağız.
Siz de eğer bize ve tüm eğitim camiasına yardımcı olmak adına hazırladığınız yazılıları-notları-soruları-videoları paylaşmak isterseniz mail adresinden bize ulaşabilirsiniz.
İyi çalışmalar..
doğru konum= derskonum
doğru konum= derskonum
destek olmak için lütfen LİNK paylaşınız
MUSTAFA ŞAHİN
TDE ÖĞRETMENİ
Aşağıdaki dizelerde yer alan en belirgin edebî sanatları (Teşbih, İstiare, Mecazımürsel, Teşhis, İntak, Tezat, Mübalağa vb.) yanlarındaki boşluklara yazınız.
| No | Şiir / Dize | Edebî Sanat |
| 1 | "Kurban olam, beşikte yatan kuzuya." | ....................... |
| 2 | "Ağlasın gökyüzü, bugün ayrılık günü." | ....................... |
| 3 | "Gül gül dedi bülbül güle, gül gülmedi gitti." | ....................... |
| 4 | "Ben de müridiyim bir fatihin ki, himmetiyle İstanbul bir gül gibi açıldı." | ....................... |
| 5 | "Bir ah çeksem dağı taşı eritir, gözüm yaşı değirmeni yürütür." | ....................... |
| 6 | "Neden böyle düşman görünürsünüz, yıllar yılı dost bildiğim aynalar?" | ....................... |
| 7 | "Sular sarardı, yüzün perde perde solmakta." | ....................... |
| 8 | "Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım." | ....................... |
| 9 | "Marmara’da her yelken uçar gibi neşeli." | ....................... |
| 10 | "Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna: Tenimde bir yara işler gibisin." | ....................... |
| 11 | "Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar." | ....................... |
| 12 | "Ateşten zehrini tattım bu okun, bir anda kül etti beni bu yangın." | ....................... |
| 13 | "Ufukta bir gemi gördüm, yelken açmış gidiyordu." | ....................... |
| 14 | "Karlı dağların başında salkım salkım olan bulut." | ....................... |
| 15 | "Aramazdık gece mehtabı yüzün parlarken." | ....................... |
| 16 | "İçmiş gibi geceyi bir yudumda, göğün mağrur yıldızları söndü." | ....................... |
| 17 | "Bizim gemi martı gibi süzülür engine." | ....................... |
| 18 | "Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik." | ....................... |
| 19 | "Yollar ki Allah'a ulaştırır, yollar ki ayırır ahlaktan insanı." | ....................... |
| 20 | "Zeytin gözlüm, sana meftun oldum." | ....................... |
Öğretmen İçin Cevap Anahtarı (Kısa Notlar)
İstiare (Kuzu derken bebek kastedilmiş).
Teşhis (Kişileştirme - Gökyüzünün ağlaması).
Cinas (Gül kelimesinin farklı anlamları).
Teşbih (İstanbul'un güle benzetilmesi).
Mübalağa (Abartı - Dağın erimesi).
Tezat (Dost - Düşman).
İstiare / Mecaz (Yüzün solması).
Teşbih (Sel gibi).
Teşhis (Yelkenin neşeli olması).
İntak (Konuşturma - Dalın konuşması).
İstiare (Çelik zırhlı duvar - Ordu/Teknoloji).
İstiare (Aşkın ateşe/yangına benzetilmesi).
Mecazımürsel (Yelken derken gemi kastedilmesi).
Teşbih (Bulutun salkıma benzetilmesi).
Tecahülüarif (Güzelliği bilip bilmezden gelme).
Teşhis (Mağrur yıldızlar).
Teşbih (Martı gibi).
Teşbih (Çocuklar gibi).
Tezat (Allah'a ulaştıran yol ve ayıran yol).
Teşbih (Zeytin göz).
ŞİİRDEN SÖZ SANATLARI BULMA ÖRNEKLERİ
1.ÖRNEK
Tabiplerde ilâç yoktur yarama
Aşk deyince ötesini arama
Her nesnenin bir bitimi var ama
Aşka hudut çizilmiyor Mihriban.
Abdürrahim Karakoç'a ait olan "Mihriban" şiirinin bu dörtlüğündeki "Lambada titreyen alev üşüyor , şaştım kara bahtın tahammülüne" dizelerinde teşhis (kişileştirme) sanatı vardır.
2.ÖRNEK
"Marmara’da her yelken
O çay ağır akar, yorgun mu bilmem?
4.ÖRNEK
Ey benim sarı tamburam,
Sen ne için inilersin?
İçim oyuk, derdim büyük
Ben onun’çün inilerim.
(Tasavvufi bir şiirden alınan bu dörtlükte ilk dize ey denilerek "nida" (seslenme) sanatı,
Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlare su
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
Şu karşıma göğüs geren
Taş bağırlı dağlar mısın?
Güzel şeyler düşünelim diye.
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar,
Bulutlara hasretinden.
Şair bu dizelerde göğün mavi, ağaçların yemyeşil olmasını başka bir sebebe bağlayarak hüsn-i talil sanatı yapmıştır. Hüsn-i talil bir olayın gerçek sebebini bir yana bırakarak olguyu başka bir sebebe bağlama sanatıdır.
Merdiven – İnsan hayatı merdivene benzetilmiş (açık istiare)
Bir yığın yaprak – insanın anıları (açık istiare)
Nâm ü nişane kalmadı fasl-ı bahârdan
Düşdü çemende berk-i diraht i'tîbârdan
Bir uzak yıldıza benzedi güneş sen varken.
İnsan çok sevince abartabiliyor bazen :) Bu dizelerde de şairimiz, sevdiği kişiyi ve ona duyduğu sevgiyi epey abartarak mübalağa sanatı yapmıştır.
1.ÖRNEK
Tabiplerde ilâç yoktur yarama
Aşk deyince ötesini arama
Her nesnenin bir bitimi var ama
Aşka hudut çizilmiyor Mihriban.
Abdürrahim Karakoç'a ait olan "Mihriban" şiirinin bu dörtlüğündeki "Lambada titreyen alev üşüyor , şaştım kara bahtın tahammülüne" dizelerinde teşhis (kişileştirme) sanatı vardır.
2.ÖRNEK
"Marmara’da her yelken
uçar gibi neşeli"
3.ÖRNEK
Bu dizede geminin bir parçası olan “yelken” söylenmiş, bütün “yelkenli gemi” kastedilerek ad aktarması(mecaz-ı mürsel) sanatı yapılmıştır. Ayrıca yelkene insani özellik verilerek teşhis sanatı yapılmıştır.
O çay ağır akar, yorgun mu bilmem?
Mehtabı hasta mı, solgun mu bilmem?
Yaslı gelin gibi mahzun mu bilmem?
Yüce dağ başında siyah tül vardır.
Rıza Tevfik Bölükbaşı'nın özlem dolu şiiri Uçun Kuşlar adlı şiirden alınan bu dizelerde "çay ve mehtap" kişileştirilerek teşhis (kişileştirme)yapılmıştır. Ayrıca "yaslı gelin gibi mahzun mu bilmem" dizelerinde teşbih(benzetme), "yüce dağ başında siyah tül vardır" dizesinde ise bulut siyah tüle benzetilmiş ama söylenmemiştir, bu yüzden istiare sanatı vardır.
Ey benim sarı tamburam,
Sen ne için inilersin?
İçim oyuk, derdim büyük
Ben onun’çün inilerim.
"Sen ne için inilersin" dizesinde ise istifham sanatı vardır.
Üçüncü dizede “içim oyuk” ifadesi ile hem tamburanın içinin oyuk yani boş olduğu hem de üzüntülü, kederli olması anlamı kastedilir. Buradaki kederli olma, ıstırap çekme mecazi anlamdır. Bu sebeple kinaye sanatı vardır.
5.ÖRNEK
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
Fuzuli
Söz sanatları bakımından oldukça zengin olan Fuzuli'nin Su Kasidesi'nin ilk beyitinde de yoğun sanatlı anlatım göze çarpıyor. İlk beyitteki edebi sanatlar şöyledir:
- Bir organ olan "göz "e kişilik verip ona hitap edilerek teşhis;
- göz'e seslenirken "ey" ünlemi kullanılarak nida;
- yüreğindeki acılar, "ateş"e benzetilerek açık İstiare vardır.
- "Eşk" yani saçılan gözyaşları, ateşe sıkılan alelade suya benzetilerek benzetme yönü ve benzetme edatı verilmediği için Teşbih-i Müekke de (Buna Teşbih-i Belîg de denir.)
- Dökülüp saçılan gözyaşları, bir amaca, yani gönüldeki ateşleri dindirme, söndürme sebebine yönelik akıtıldığı ifade edilerek bir gerçek, güzel bir sebebe bağlanmak suretiyle hüsn-i ta'lîl;
- "od" ve "su" kelimeleri anlam zıtlıkları düşündürülerek uyumlu bir biçimde bir araya getirilmesiyle tezâd sanatı vardır.
6.ÖRNEK
Taş bağırlı dağlar mısın?
"Taş bağırlı" ifadesinde kinaye sanatı yapılmıştır.
7.ÖRNEK
Gök masmavi bu sabah,Güzel şeyler düşünelim diye.
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar,
Bulutlara hasretinden.
8.ÖRNEK
Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak...
(Ahmet Haşim)Merdiven – İnsan hayatı merdivene benzetilmiş (açık istiare)
Bir yığın yaprak – insanın anıları (açık istiare)
9.ÖRNEK
Düşdü çemende berk-i diraht i'tîbârdan
(Günümüz Türkçesi: Bahar mevsiminden eser kalmadı; ağaç yaprağı bahçede itibardan düştü, dalından kopup yere serildi.)
Bir örnek de divan edebiyatından verelim.
(Ağaç yaprağı itibardan düştü denilerek "teşhis"; bahar,ağaç yaprağı,bahçe,dal sözcükleri birbiriyle ilişkili olduğu için tenasüp (uygunluk) sanatı vardır.10.ÖRNEK:
Aramazdık gece mehtabı yüzün parlarkenBir uzak yıldıza benzedi güneş sen varken.
İnsan çok sevince abartabiliyor bazen :) Bu dizelerde de şairimiz, sevdiği kişiyi ve ona duyduğu sevgiyi epey abartarak mübalağa sanatı yapmıştır.