derskonum.com değerli akademisyen-öğretmen-öğrenci-edebiyat sever takipçileri.
doğru konum= derskonum
destek olmak için lütfen LİNK paylaşınız
10. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı Konuları Nelerdir?
-
sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde 1. dönem 2. yazılı sınavı, öğrencilerin hem Divan edebiyatı bilgilerini hem de şiir ünitesi, tür bilgisi ve dil bilgisi kazanımlarını ölçmeye yöneliktir. Bu yazılı sınavda ezberden çok, kavramları doğru tanıma, özellikleri ayırt etme ve yorum yapabilme becerisi ön plandadır.
Bu yazımızda, 10. sınıf edebiyat 1. dönem 2. yazılıda çıkan konuları başlıklar hâlinde özetleyerek sınava hazırlanan öğrenciler için yol gösterici bir rehber sunuyoruz.
📌 1. Divan Edebiyatı – Nazım Biçimleri
Yazılı sınavın en önemli ve soru ağırlığı yüksek bölümlerinden biridir.
Bu ünitede öğrencilerden;
-
Nazım biçimlerini tanıyabilmeleri,
-
Şekil ve içerik özelliklerini ayırt edebilmeleri
beklenir.
Sorumlu olunan nazım biçimleri:
-
Gazel (en çok soru çıkan tür)
-
Kaside
-
Şarkı
-
Murabba
-
Tuyuğ
-
Rubai
Özellikle gazelin bölümleri (matla, makta, taç beyit) ve rubai–tuyuğ karşılaştırmaları sınavlarda sıkça sorulmaktadır.
📌 2. Şiir Ünitesi
Bu bölümde şiirin yapısı, dili ve estetik yönü üzerinde durulur.
Saf (Öz) Şiir
-
Anlamdan çok ahenk ve estetik ön plandadır.
-
Şiirin “güzel olma” amacı vurgulanır.
-
Ahmet Haşim ve Yahya Kemal Beyatlı bu anlayışın en önemli temsilcileridir.
Şiirde Ahenk ve Yapı
-
Ölçü (hece – aruz)
-
Kafiye ve redif
-
Aliterasyon – asonans
-
Nazım birimi (beyit, dörtlük)
Bu konular genellikle tanım–örnek eşleştirme ya da kavram bilgisi şeklinde sorulur.
📌 3. Diğer Türler ve Yazma Çalışmaları
Bu bölüm, öğrencinin sadece bilgiyi değil, uygulama ve yorumlama becerisini ölçer.
Sınavda sorumlu olunan konular:
-
Sohbet (Söyleşi) türü ve özellikleri
-
Podcast hazırlama aşamaları
-
Bilgilendirici metni edebî metne dönüştürme
Özellikle sohbet türünün makale ile farkı ve yazma aşamaları sınavlarda dikkat edilmesi gereken noktalardandır.
📌 4. Dil Bilgisi – Kelime Türleri
Bu bölüm genellikle kısa ve net sorular ile ölçülür.
Zamirler
-
Kişi, işaret, belgisiz, soru, ilgi ve dönüşlülük zamirleri
Edat – Bağlaç – Ünlem
-
Edatların tek başına anlam taşımaması
-
Bağlaçların cümleleri bağlaması
-
Ünlemlerin duygu bildirmesi
Bu konularda “hangisi edattır / bağlaçtır?” tarzı sorular sıkça yer alır.
ÖZET KONU ANLATIMIMIZ👇👇👇
📌 I. DİVAN EDEBİYATI – NAZIM BİÇİMLERİ
⭐ GAZEL (⚠️ KESİN SORU!)
Tanım
-
Aşk, sevgi, şarap, tasavvuf konulu şiirlerdir.
-
Beyitlerle yazılır.
Şekil Özellikleri
-
5–15 beyit
-
aa / ba / ca / da kafiye düzeni
-
İlk beyit: Matla
-
Son beyit: Makta
-
Şairin adının geçtiği beyit: Taç Beyit
-
En güzel beyit: Beytü’l-gazel
Türleri
-
Aşıkâne → Fuzuli
-
Rindâne → Baki
-
Hikemî → Nabi
-
Şuhâne → Nedim
KASİDE
-
Din ve devlet büyüklerini övmek için yazılır.
-
Bölümleri çok sorulur:
-
Nesib (Teşbib)
-
Girizgâh
-
Methiye ⭐
-
Tegazzül
-
Fahriye
-
Dua
-
ŞARKI
-
Bestelenmek için yazılır.
-
Dörtlüklerle
-
En çok: Nedim
-
Günümüz şarkılarına en yakın tür
MURABBA
-
Dörtlüklerle yazılır
-
Öğüt, din, ahlak konulu
-
Kafiye: aaaa / bbba
TUYUĞ
-
Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı tür
-
Rubaiye benzer
-
Aruzla yazılır
-
En çok: Kadı Burhaneddin
RUBAİ
-
4 mısra
-
Felsefi, tasavvufi
-
Ömer Hayyam ⭐
-
Kafiye: aaxa
📌 II. ŞİİR ÜNİTESİ
⭐ SAF (ÖZ) ŞİİR – ÇOK ÖNEMLİ
Anlayış
-
Anlamdan çok ahenk ve estetik
-
Şiir: “Bir şey anlatmak için değil, güzel olmak için yazılır”
Özellikler
-
Simgesel anlatım
-
Musikiye önem
-
Bireysel temalar
-
Açık mesaj yok
Şairler (KESİN!)
-
⭐ Ahmet Haşim
-
⭐ Yahya Kemal Beyatlı
-
Ahmet Hamdi Tanpınar
-
Cahit Sıtkı Tarancı
ŞİİRDE AHENK VE YAPI
Ahenk Unsurları
-
Ölçü (Hece – Aruz)
-
Kafiye
-
Redif
-
Aliterasyon – Asonans
Yapı
-
Beyit / Dörtlük
-
Bent
-
Nazım birimi
📌 III. DİĞER TÜRLER
PODCAST HAZIRLAMA AŞAMALARI
-
Konu seçimi
-
Amaç belirleme
-
Metin taslağı
-
Kayıt
-
Düzenleme
-
Yayınlama
BİLGİLENDİRİCİ METNİ EDEBÎ METNE DÖNÜŞTÜRME
-
Bilgi → duygu katılır
-
Benzetme, betimleme kullanılır
-
Sanatlı dil
SOHBET (SÖYLEŞİ)
-
Karşılıklı konuşma havası
-
Samimi, doğal
-
Okuyucuyla konuşur gibi
-
Günlük konular
📌 IV. DİL BİLGİSİ – KELİME TÜRLERİ
ZAMİRLER
-
Kişi: ben, sen, o
-
İşaret: bu, şu, o
-
Belgisiz: biri, herkes
-
Soru: kim, ne
-
İlgi: -ki
-
Dönüşlülük: kendi
EDAT – BAĞLAÇ – ÜNLEM
EDAT
-
Tek başına anlam yok
-
ile, gibi, kadar, için
BAĞLAÇ
-
Cümleleri bağlar
-
ve, ama, çünkü, ki
ÜNLEM
-
Duygu bildirir
-
ah!, ey!, hey!
![]() |
| 10.Sınıf Edebiyat 1.Dönem 2.Yazılı Konuları Neler Yeni Müfredat |
