DERSKONUM.COM

İlk Örneklerinden Günümüze Türkçenin Önemli Sözlükleri

..........sponsorlu bağlantılar......... .........sponsorlu bağlantılar.......
.........sponsorlu bağlantılar....... .........sponsorlu bağlantılar.......


·         İlk Örneklerinden Günümüze Türkçenin Önemli Sözlükleri
İlk Örneklerinden Günümüze Türkçenin Önemli Sözlükleri, İLK ÖRNEKLERDEN GÜNÜMÜZE TÜRKÇE SÖZLÜKLER , MAKALE, 

hazırlayan:Mustafa Şahin TDE Öğretmeni
  • ·         Divan-ı Lügat'it Türk
  • ·         Muhakemetü'l Edep
  • ·         Codex Comanicus
  • ·         Lehçetü'l Lügat
  • ·         Müntehabat-ı Türkiye
  • ·         Müntehabat-ı Lügat-ı Osmaniye
  • ·         Lehçe-i Osmaniye
  • ·         Muhakemetü'l Lügateyn
  • ·         Kamus-ı Türki
  • ·         Türkçe Sözlük

DIVAN-I LÜGATİ’T TÜRK
·         11.yy’da (1072-1074) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. “Türk Dili Divanı” anlamına gelmektedir.
·         Ebul Kasım Abdullah’a sunulmuştur.
·         Halife Muktedi Biemrillaha sunmuştur.
·         Türkçenin ilk sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır.
·         7500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığı verilmiştir.
·         Türk dilini Araplara öğretmek amacıyla yazılmıştır. Bu nedenle Arapça olarak kaleme alınmıştır.
·         Yazar Türkçe kelimelerin karşılıklarını ve bunu halk dilinden derlediği örneklerle delillendirmiştir.
·         Türk boyları ve coğrafyası ile Türklerin örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler vardır.
·         Devrinin Türk dünyasını gösteren bir haritada vardır.
·         Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.
NOT: Bu eserle birlikte sözlük yazma geleneği başlamıştır.

Muhakemetü'l Edep
Arapca oğrenmek isteyenlere yararlı olabilecek bir eserdir. Turk asıllı olmakla
birlikte Arap sozlukculuk geleneğinde onemli bir yere sahip olan Zemahşerinin yazdığı bu eser,
Harezm Turkcesi icin dil malzemesi icermektedir.

Codex Cumanicus
XIII. yuzyıl sonlarında hazırlandığı sanılmaktadır.
Karadenizin kuzeyinde yaşamış olan Kuman (Kıpcak) Turklerininin soz varlığı ve sozlu edebiyat urunleri ile ilgili derlemelerden oluşur.
İtalyanlar tarafından hazırlanmış olabileceğinden İtalyan bolumu diye adlandırılan eserin
bu bolumunde Latince sozcuklerin Farsca ve Kıpcakca karşılıkları verilmiştir.


Lehçetü'l Lügat
Şeyhülislam Mehmed Esad Efendi tarafından yazılmıştır.
Türkçeden Arapçaya, Farsçaya ve Türkçeye bir sözlüktür. Esad Efendi, "Türkçeleşmiş ve halk arasında kullanılan her kelime Türkçedir" düşüncesiyle hazırladığı eserde 3.661 kelimeye yer vermiştir. 
Muntahabat-ı Turkiyye
James W. Redhouse tarafından yazılmıştır

Müntehabât-ı Lügât-i Osmâniyye
James W. Redhouse tarafından yazılmıştır
Osmanlı Türkçesinde kullanılan söz varlığımız içinden seçilmiş 25.658 kelimeden oluşmuştur. Bu sözlerin 18.897'sini Arapça, 6.761'ini Farsça sözler oluşturmaktadır. 

Lehce-i Osmani
Ahmet Vefik Paşa tarafından kaleme alınır.
Türkçe kelimelere yer vermesiyle kendinden sonra bu şekilde hazırlanacak olan sözlüklerin öncüsü olma özelliğine sahip bir sözlüktür.
Eser, "Arapça Farsça Olmayan Kelimeler", "Arapça Farsça Olan Elfâz-ı Osmâniyye" bölümleri olmak üzere iki bölümden oluşmuştur.
Lehce-i Osmânî'nin diğer bir önemli özelliği de deyim ve atasözlerine yer vermesidir. 

Muhakemetü'l Lugateyn
Ali  Şir Neva’inin  Türk Dili ve Türkçe adına yazdığı en önemli  eseridir. Eser, Kaşagarlı Mahmut’un yazdığı Divan’ı Lüğat Üt Türkî’den sonra Milli Dili korumak endişesi ile İslami dönem edebiyatının bu konudaki yazılmış en mühim ikinci eserdir.  Divanı Lugatit Türk’te Türkçe’nin Arapçayla “at başı gittiği” ispatlanmaya çalışılırken bu eserde Türkçe’nin Farsça’dan üstünlüğü ispatlanmaya çalışılmıştır.

Kamus-ı Türki
Şemsettin Sami tarafından 1900 yılında kaleme alınmıştır.
Osmanlı Türkçesini üç dilden oluşan bir karma sayan eski zihniyetten, bağımsız ve bütünlüklü bir Dil olarak gören yeni anlayışa geçişte kilit bir merhaleyi temsil eder. Arapça ve Farsça kelimeler eski sözlüklerdeki gibi gelişigüzel aktarılmamış, güncel yazı dilinde kullanılma ve yaşayan bir unsur olma özelliklerine dikkat edilmiştir. Arapça ve Farsça sözcüklerin özgün anlamları değil, (geleneksel bakışta "bozuk" sayılsa da) güncel Türkçe kullanımdaki anlamları verilmiştir. Batı dillerinden alınan yeni kelimelere yer vermeye özen gösterilmiştir. En önemlisi, dilin bel kemiğini oluşturan "Türkçe" unsurunun yapısı ve etimolojisi üzerinde dikkatle durulmuştur.

Türkçe Sözlük: Türk Dil Kurumunun ilk baskısını 1945te yayımladığı ve bugüne kadar on bir baskısı yapılan Türkçe Sözlük günümüz Türk sözlükçülüğünün temel eserlerinin başında gelmektedir.
Türkçenin soz varlığını ortaya koyacak bir sözlük hazırlanması düşüncesi, Türk Dili Tetkik Cemiyetinin 12 Temmuz 1932 günü kuruluşuyla birlikte gündemde yer almaya başlamıştır.

Bunların dışında kalan önemli eserler
Lügat-iKamus: Ahmet Lütfi Efendi tarafından hazırlanmış ve 1870 yılında yayımlanmıştır.
Zübdetü’l-Lügat: Hüseyin Remzi’nin 1871’de hazırladığı bu eser, sonradan Lügat-i Remzi (1888) ve Ünsü’l-Lügat (1890) adı altında iki ayrı baskı olarak da yayımlanmıştır.
Mir’atü’l-Lügat: 1877’de Mehmet Rıfat tarafından hazırlanmıştır.
Lügat-i Ebuzziya: Ebuzziya Tevfik Bey esri 1890’da tamamlamıştır.
Lügat-i Şemsettin:1891’de yayımlanmıştır.
Lügat-i Naci: Muallim naci’nin 1891’de hazırlamaya başladığı ve Müstecabizade İsmet’in tamamladığı bu eser çok tanınmıştır.
Kamus-ı Osmanî: Mehmet Salahi’nin 1896’da başlayıp 1904’te tamamladığı bu eser 4 cilttir.
Mükemmel Osmanlı Lügati: Ali Nazima ve Reşat tarafından hazırlanmış ve 1902’de yayımlanmıştır.
Resimli Kamus-i Osmanî: Ali Seydi 1909’da düzenlenmiştir.
Lügat-i Cudi: 1916’da yayımlanmıştır.
Büyük Türk Lügati: İlk iki cildi 1927’de eski harflerle, son iki cildi yeni harflerle yayımlanmıştır.
Velet Çelebi Sözlüğü: El yazması olarak 10 ciltte tamamlanmıştır.
hazırlayan:Mustafa Şahin TDE Öğretmeni


.........sponsorlu bağlantılar....... ..........sponsorlu bağlantılar........

PAYLAŞ BİZE DE KATKIN OLSUN :)

Facebook Twitter Google+
0 YORUM "İlk Örneklerinden Günümüze Türkçenin Önemli Sözlükleri"

Back To Top -->