DERSKONUM.COM


İSLAMİ DÖNEMDE İLK DİL VE EDEBİYAT ÜRÜNLERİ VE YAZARLARI MADDE MADDE

..........sponsorlu bağlantılar......... .........sponsorlu bağlantılar.......
.........sponsorlu bağlantılar....... .........sponsorlu bağlantılar.......

İSLAMİ DÖNEMDE İLK DİL VE EDEBİYAT ÜRÜNLERİ VE YAZARLARI MADDE MADDE


İSLAMİ DÖNEMDE İLK DİL VE EDEBİYAT ÜRÜNLERİ


GEÇİŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ:

  • İslamiyet öncesi dönemdeki kültür ile İslamiyet sonrası kültür iç içe yaşamıştır. 
  • İslami devir Türk edebiyatının ilk eserlerinde doğruluk, sabır, cömertlik gibi güzel davranışlar ana teme olarak işlenmiştir. 
  • Bu dönemdeki eserlerde İslam dininin kurallarını topluma öğretme, halkı bilgilendirme ve eğitme amaçlanmıştır. 
  • Arap ve Fars edebiyatından alınan yeni nazım biçimleri kullanılmıştır. 
  • Bu dönemde yazılan eserlerde hece ölçüsüyle birlikte aruz ölçüsü de kullanılmıştır. 
  • Eserlerin dili İslamiyet öncesi doğal dilden yavaş yavaş uzaklaşarak eserlerde Arapça ve Farsça kelimeler kullanılmaya başlanmıştır. 
  • 11. Yüzyılda yazılan eserlerde, Uygur harflerinin yanında Arap harfleri de kullanılmaya başlanmıştır. 


KUTADGU BİLİG

  • 11. yy’da (1069-1070) Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. 
  • Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur. 
  • Kutadgu Bilig ‘’saadet veren bilgi, ilim’’ anlamına gelir. 
  • Didaktik bir eserdir. 
  • Mesnevi şeklinde aruz vezniyle 6645 beyit olarak yazılmıştır. 
  • Eserde 173 tane de dörtlük vardır. 
  • Eserde, toplum hayatındaki bozuklukları düzeltecek, insanı mutlu edecek yollar bulmak; bu yolları, devrin hükümdarına öğütler halinde göstermektir. 
  • Ahlak, dinin önemi, devlet idaresi gibi konulara da değinilmiştir. 
  • İnsanlara, dünya ve ahret mutluluğunun yolu göstermek amacıyla yazılmıştır. 
  • Eserde dört sembolik şahsiyet yer alır. 
  • Hükümdar(kanun): Kün Togdı 
  • Saadet: Ay-Toldı 
  • Akıl: Ögdülmiş 
  • Hayatın sonu(akıbet): Odgurmış 
  • Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır. 

Kutadgu Bilig’de savunulan düşünceler:

  • Her insan diline hakim olmalıdır 
  • İnsan, kendisine bir şey sorulunca konuşmalıdır 
  • Söz ruhun nasibidir 
  • İnsan konuşmaktan çok dinlemeyi öğrenmelidir 
  • Söz yerinde kullanılırsa faydalı olur 
  • Dil her zaman doğruyu söylemelidir 
  • Söz bilgiliden ve büyüklerden dinlenmelidir 


Yusuf Has Hacip’in edebi ve fikri yönü:
  • Eserini didaktik tarzda yazmıştır 
  • Türk edebiyatında ilk siyasetnameyi yazmıştır 
  • Aruz ölçüsünü kullanmıştır 
  • Eserini sembolik olarak yazmıştır 
  • İslami dönemin ilk edebi ürününü yazmıştır 
  • Türk edebiyatındaki ilk mesneviyi yazmıştır 


DIVAN-I LÜGATİ’T TÜRK

  • v 11.yy’da (1072-1074) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. “Türk Dili Divanı” anlamına gelmektedir.
  • v Ebul Kasım Abdullah’a sunulmuştur.
  • v Türkçenin ilk sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır.
  • v 7500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığı verilmiştir.
  • v Türk dilini Araplara öğretmek amacıyla yazılmıştır. Bu nedenle Arapça olarak kaleme alınmıştır.
  • v Yazar Türkçe kelimelerin karşılıklarını ve bunu halk dilinden derlediği örneklerle delillendirmiştir.
  • v Türk boyları ve coğrafyası ile Türklerin örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler vardır.
  • v Devrinin Türk dünyasını gösteren bir haritada vardır.
  • v Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.
  • NOT: Bu eserle birlikte sözlük yazma geleneği başlamıştır.

KAŞGARLI  MAHMUT FİKRİ VE EDEBİ YÖNÜ / KİŞİLİĞİ
  • İslami dönem ilk eserlerinden en önemlisini kaleme almıştır.
  • Eserini Arapça olarak kaleme almıştır.Bu durum onun Arapçayı iyi bildiğinin göstergesidir.
  • Yaşadığı dönemin kültürünü yansıtmış ve günümüze kadar ulaşmasını sağlamıştır.
  • Türk Türkmen , Yağma, Çiğil , Kırgız gibi Türk boylarını dolaşmıştır.
  • Türkçenin ilk dilbilimcisi ve etimologudur.
  • islamiyet öncesi sözlü ürünler:sagu koşuk sav gibi sözlü edebiyat ürünlerini derleyerek yazıya geçirmiştir.
  • Türkçenin ilk etimoloğudur.
  • Türkçenin ilk sözlüğünü yazmıştır, eserinde 7500 sözcük yer alır.

ATABET’ÜL HAKAYIK
  • v 12.yyde ‘’Edip Ahmet Yükneki’’ tarafından kaleme alınmıştır.
  • v Yazar bu kitabı mutlu ve erdemli bir insan olmak için gerekli olan özellikleri anlatmak amacıyla yazmıştır.
  • v Eser Sipehsalar Mehmet Bey adlı birine sunulmuştur.
  • v Atabet’ül Hakayık ‘’hakikatler eşeği’’ anlamına gelir.
  • v Aruz vezniyle mesnevi tarzında yazılmıştır.
  • v Didaktik bir eserdir.
  • v Cömertlik, doğruluk, ilim gibi konular işlenmiştir.
  • v Eserde 46 beyit ve 101 dörtlükten meydana gelmiştir.
  • v Dörtlükler manilerdeki gibi aaxa şeklinde kafiyelenmiştir.
  • v Eserin dili biraz ağıdır. Arapça ve Farsça kelimelere rastlanır.
  • v Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır.

Atabetü’l Hakayık’ta savunulan düşünceler:
  • Saadet yolu bilgi ile bulunur 
  • Kemik için ilik ne ise insan için de bilgi odur 
  • Bir bilgili bin bilgisize denktir 
  • Bilgiyi Çin’de bile olsa arayınız 
  • Cahillik yıkanmayla temizlenemeyen kirdir 
  • Bilgili adam işini bilerek yapar 

Edip Ahmet Yükneki’nin edebi ve fikri yönü:
  • İslami dönemin ikinci eserini yazmıştır 
  • Eserini didaktik tarzda yazmıştır 
  • Eserinde hem dörtlük hem de beyit kullanmıştır 
  • Eseri dilbilim açısından önemlidir 


DİVAN-I HİKMET

  • 12.yy’da Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. 
  • Hikmet: Ahmet Yesevi’nin şiirlerine verdiği isimdir. 
  • Eserin dili sadedir. 
  • Eserin yazılma gayesi, halka İslamiyet’i hikmetli bir şekilde öğretmektir. 
  • Dörtlüklerle ve hece vezniyle yazılmıştır. 
  • Hakaniye lehçesi kullanılmıştır. 
NOT: Ahmet Yesevi, islamiyetin esaslarını, şeriatın ahkâmını, İslam’ı yeni kabul etmiş ve ya henüz kabul etmemiş Türklere öğretmek, tasavvufun inceliklerini ve tarikatın adabını telkin etmek için kaleme almış ve eserine “Hikmet” adını vermiştir.


Ahmet Yesevi’nin fikri VE edebi yönü:
  • Hikmet tarzı şiir geleneğini başlatmıştır 
  • Eserini didaktik tarzda kaleme almıştır 
  • Dini-Tasavvufi halk şiiri onunla başlar 
  • İlk mutasavvıf olarak “yesevi” tarikatını kurmuştur. 

.........sponsorlu bağlantılar....... ..........sponsorlu bağlantılar........

PAYLAŞ BİZE DE KATKIN OLSUN :)

Facebook Twitter Google+
0 YORUM "İSLAMİ DÖNEMDE İLK DİL VE EDEBİYAT ÜRÜNLERİ VE YAZARLARI MADDE MADDE"

Back To Top -->