DERSKONUM.COM


DENEME TÜRÜ KONU ANLATIMI, DENEME TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ, Deneme Yazılarının Amaçları, Edebiyatımızda Deneme Türünde Bazı Önemli Eserler

..........sponsorlu bağlantılar......... .........sponsorlu bağlantılar.......
.........sponsorlu bağlantılar....... .........sponsorlu bağlantılar.......

DENEME TÜRÜ KONU ANLATIMI, 

DENEME TÜRÜ KONU ANLATIMI, DENEME TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ, Deneme Yazılarının Amaçları, DENEME YAZARININ ÖZELLİKLERİ, Deneme ile Sohbet arasındaki farkı, Edebiyatımızda Deneme Türünde Bazı Önemli Eserler

 Serbestçe seçilen bir konuda, düşündürücü, öğretici, yazarın içtenliğinden gücünü alan, inandırıcı ve ufuk  açıcı özellikleri olan metin türüne deneme denir.

DENEME TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ
èDeneme “ben”in ülkesidir. Deneme “ben” merkezli bir yazıdır, yani denemede yazarın çıkış noktası kendisidir. Denemede her şey, deneme yazarının kişisel duygu, düşünce ve dünya görüşü açısından değerlendirilir.
èDenemede, konu sınırı yoktur. Yazar, serbestçe seçtiği bir konudaki duygu ve düşüncelerini ortaya koyar.
èDenemeyi diğer türlerden ayıran en önemli nokta, denemenin dil ve söyleyiş özellikleridir:Denemede; felsefî, sosyolojik, ilmî, tarihî temalar ve olaylar bireysel dilin sağladığı rahat ve duygu yönü olan bir söyleyişle ortaya konur. Bayağılaşma noktasına inmeyen bir içtenlikle terim ve felsefî kavramların ağırlığından uzak bir  ciddiyet, denemenin üslubunu birlikte belirler.
èDenemede açık, duru ve akıcı bir anlatım kullanılır.
èYazar;  söylediklerini  kanıtlama,  belgeleme  yoluna  gitmez ve öne sürdüğü düşünceleri kesin yargılara bağlamaz. Bu durumda  denemelerin  inandırıcılığı  yazarın  içtenliğinden gelir. İspatlama amacının olmaması denemeyi makaleden ayıran önemi bir özelliktir.
èDeneme türünün kurucusu kabul edilen Montaigne denemeyle ilgili şöyle söyler: Herkes önüne bakar ben içime bakarım; benim işim yalnız kendimledir; hep kendimi gözden  geçiririm, kendimi yoklarım.
èBu türün dünya edebiyatındaki öncüsü “Denemeler” (Essais) adlı ünlü eseriyle 16. yüzyıl Fransız yazar Montaigne’dir. Ayrıca Fransız edebiyatında Alain (Alen), İngiliz edebiyatında Bacon (Beykın), Charles Lamb (Çarls Lamp) önemli deneme yazarlarıdır.
èTürk  edebiyatında  Fecr-i Ati  Dönemi  sanatçılarından Ahmet Haşim’in “Bize Göre” ve “Gurabâhâne-i Laklakan” adlı yapıtlarındaki  kimi  parçalar  deneme  türünün  ilk  örnekleri  sayılabilir.  Deneme  türünün  edebiyatımızdaki  en  başarılı temsilcisi ise Nurullah Ataç olarak bilinir.
èDeneme  türünün  diğer  önemli  temsilcileri  arasında  Suut Kemal  Yetkin,  Ahmet  Hamdi  Tanpınar,  Mehmet  Kaplan, Cemil Meriç, Fethi Naci, Vedat Günyol, Oktay Akbal, Melih Cevdet Anday ve Selim İleri sayılabilir.
èDeneme yazılarında farklı anlatım türleri bir arada kullanılabilir; genelde açıklayıcı, söyleşmeye bağlı ve düşsel anlatım türleri kullanılır.
èDenemede dil genelde göndergesel ve heyecana bağlı işlevlerde kullanılır.

Deneme Yazılarının Amaçları
èZevk vererek okuyucuyu düşünmeye yöneltmek; pratik hayatın gerçekleriyle kişi ilişkisini ortaya koymak; kültür alanındaki değişme ve gelişmelerle, zamanın akışını gözden uzak tutmadan, insanın nasıl zenginleştiğini ifade etmek; insanın birey olarak zaman ve toplum karşısındaki tavrını felsefeye özgü ciddiyetle, bilimsel yazılara özgü kesinliğe yer vermeden dile getirmek. Denemeler, rahat okunabilen düşünce yazılarıdır. Denemede; kanıtlama, düşünceleri okuyucuya benimsetme, belge sunma gibi amaçlar güdülmez. Denemenin inandırıcılığı, ele alınan konunun içtenlikle anlatılmasından kaynaklanır.

DENEME YAZARININ ÖZELLİKLERİ
èBaşarılı bir deneme yazarı; dili doğru ve güzel kullanan, düşünce ufku açık, duyguları yücelmiş, kültür alanına özgü bilgi birikimine sahip, kendi doğrularının dışında da doğruların varlığını kabul edebilen bir kişidir.Bu özellikleri taşıyan denemecilerin kaleminden çıkan yazılar okurun genel kültürünü artırır, onun önüne daha önce bilmediği veya sezemediği düşünce ve duygu ufukları açar.
èDeneme yazarı birtakım felsefe öğretilerinden, edebiyat akımlarından ve sanat görüşlerinden yararlanmakla birlikte daha çok, kişisel yaşantılarından, gözlem ve deneyimlerinden esinlenir.
èDeneme yazarı devamlı bir yoklayış ve arayış içerisindedir. Kendi iç dünyasına ve dış dünyaya karşı bir gözlemci pozisyonundadır. Denemeci hep “ben”inden, yani kendi dünyasından hareket eder; olayları ve insanları anlatırken hep kendisiyle karşılaştırmaya girer.
èDenemeci, içten bir üslupla gözlem ve deneyimlerinden yola çıkarak kendisiyle konuşur gibi, hatta yanında biri var da duygu ve düşüncelerini onunla paylaşıyormuş gibi yazar. Kendisini anlatıyormuş gibi yapar fakat aslında diğer insanların duygu ve düşüncelerine ışık tutmak amacındadır. Kişisel duygu ve düşüncelerine yer verir ama bunları kanıtlamaya kalkışmaz.




Deneme ile Sohbet arasındaki fark:

Denemede yazarın kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi bir anlatımı söz konusudur; sohbette ise yazarın okuyucuyla konuşuyormuş gibi bir anlatımı vardır.


Deneme yazarı; dilin inceliklerinden yararlanarak edebî bir dil ve etkili bir anlatım sergiler; sohbette ise günlük konuşma dili ve yalın bir anlatım vardır.

Edebiyatımızda Deneme Türünde Bazı Önemli Eserler
Salah Birsel è Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu, Boğaziçi Şıngır Mıngır, Kahveler Kitabı, Elmas Boğaziçi, Halley Kimi Kurtarır, İstanbul-Paris, Kahveler Kitabı, Şiir ve Cinayet, Sergüzeşt-i Nono Bey
Ahmet Haşim è Bize Göre, Gurabâhâne-i Laklakan
Nurullah Ataç èArarken, Günlerin Getirdiği, Karalama Defteri, Dergilerde, Okuruma Mektuplar, Sözden Söze
Yahya Kemal Beyatlı èAziz İstanbul (deneme, makale, söyleşi),Edebiyata Dair (deneme, makale, söyleşi), Eğil Dağlar (deneme, makale, söyleşi)
Ahmet Hamdi Tanpınar è Beş Şehir, Yaşadığım Gibi 
Suut Kemal Yetkin è Düşün Payı, Edebiyat Üzerine, Günlerin Götürdüğü, Sanat Meseleleri

Falih Rıfkı Atay èEski Sanat, Niçin Kurtulmak, Pazar  Konuşmaları 

.........sponsorlu bağlantılar....... ..........sponsorlu bağlantılar........

PAYLAŞ BİZE DE KATKIN OLSUN :)

Facebook Twitter Google+
0 YORUM "DENEME TÜRÜ KONU ANLATIMI, DENEME TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ, Deneme Yazılarının Amaçları, Edebiyatımızda Deneme Türünde Bazı Önemli Eserler"

Back To Top -->